Aktualności

Prawie co trzeci cywil w Ukrainie spełnia kryteria PTSD: co pokazało nowe badanie

W badaniu opublikowanym 29 września 2026 roku 31,2% ankietowanych dorosłych w regionach kontrolowanych przez władze Ukrainy spełniało kryteria PTSD lub złożonego PTSD. Wyjaśniamy, co to oznacza i czego badanie nie dowodzi.

Redakcja Neuro Hub27 października 20263 min czytania

W skrócie

31,2% z 2 504 ankietowanych dorosłych spełniało kryteria PTSD lub cPTSD: 25,2% — PTSD, 6% — cPTSD.
To dane samoopisowe z badania telefonicznego, a nie diagnozy kliniczne.
Autorzy podkreślają, że problem dotyczy nie tylko weteranów i mieszkańców terenów przyfrontowych.

29 września 2026 roku w czasopiśmie European Journal of Psychotraumatology opublikowano badanie dotyczące rozpowszechnienia zdarzeń traumatycznych, zespołu stresu pourazowego (PTSD) i złożonego PTSD (cPTSD) wśród ludności cywilnej Ukrainy. Na czele listy autorów stoi Emma Facer-Irwin (King’s College London), współautorami są Olga Onuch (Uniwersytet w Manchesterze) i Wołodymyr Kułyk (Kyiv School of Economics). W pracy uczestniczyli też badacze z Uniwersytetu Jerzego Waszyngtona, Centrum Studiów nad Europą Wschodnią i Międzynarodowych (ZOiS) oraz organizacji Combat Stress.

Co dokładnie badano

Ogólnokrajowe reprezentatywne badanie telefoniczne 2 504 dorosłych w regionach Ukrainy kontrolowanych przez władze. Pytano o zdarzenia traumatyczne w ciągu życia i związane z wojną (pożary i wybuchy, ostrzały, zniszczenia, zranienia, przymusowe przesiedlenie, zaginięcie lub śmierć bliskich), a także o objawy PTSD i złożonego PTSD.

Najważniejsze liczby

31,2% respondentów spełniało kryteria PTSD lub cPTSD;
z nich 25,2% — PTSD, 6% — cPTSD.

Co wiąże się z wyższym ryzykiem

Badacze stwierdzili związek z PTSD lub cPTSD w przypadku takich czynników, jak: płeć żeńska, starszy wiek, niższy poziom wykształcenia, wcześniejsza służba wojskowa, przesiedlenie z powodu wojny oraz większa liczba traumatycznych zdarzeń w życiu i stresorów wojennych. Wyłącznie ze złożonym PTSD, a nie z PTSD, wiązał się brak partnera („single”).

Nie tylko weterani

Współautor Wołodymyr Kułyk podkreśla (tłumaczenie redakcji): PTSD i cPTSD nie ograniczają się do weteranów ani osób znajdujących się blisko strefy działań bojowych. Autorzy zaznaczają, że zaburzenia te są powszechne także wśród osób wewnętrznie przesiedlonych, mieszkańców miast atakowanych rakietami i dronami daleko od frontu oraz osób opiekujących się rannymi lub straumatyzowanymi.

Ograniczenia badania

To samoopis: uczestnicy sami oceniali swoje objawy, więc wynik nie jest diagnozą kliniczną ani oceną lekarza.
Dane zebrano w jednym momencie, więc pokazują stan chwilowy, a nie zmiany w czasie.
Próba obejmuje wyłącznie regiony kontrolowane przez władze: badanie nie mówi nic o ludziach na terytoriach okupowanych ani za granicą.

Wnioski autorów

Poziom doświadczeń traumatycznych w próbie jest bardzo wysoki, a mimo to wiele osób nadal funkcjonuje. PTSD występuje znacznie częściej niż cPTSD, co zdaniem autorów może oznaczać, że reakcje na długotrwałe, nieprzewidywalne zagrożenie nie zawsze mieszczą się w modelach opracowanych dla sytuacji pokonfliktowych. Służby zdrowia psychicznego potrzebują planowania zarówno na najbliższy czas, jak i na dłuższą perspektywę. Leczenie skoncentrowane na traumie jest ważne, ale cenne pozostają też wsparcie społeczności, więzi społeczne i działania na poziomie całej populacji.

Gdzie szukać pomocy w Ukrainie

7333 — „Lifeline Ukraine”, całodobowo, bezpłatnie i anonimowo: zapobieganie samobójstwom i wsparcie zdrowia psychicznego;
0 800 100 102 — linia Narodowego Stowarzyszenia Psychologicznego, codziennie od 10:00 do 20:00;
0 800 33 20 29 — linia kryzysowa Ukraińskiego Funduszu Weteranów, całodobowo.

Numery pochodzą ze strony Gabinetu Ministrów o programie „Ty yak?” („Jak się czujesz?”, czerwiec 2023); przed telefonem sprawdź, czy są aktualne. Jeśli masz myśli samobójcze lub jesteś w bezpośrednim niebezpieczeństwie, zadzwoń pod numer 103 lub 112.

Źródła

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani psychologiem. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.