Etapy rozwoju dziecka: czego oczekiwać w wieku 18 i 24 miesięcy i kiedy nie odkładać wizyty u lekarza

Amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) w programie „Learn the Signs. Act Early” publikują orientacyjne etapy rozwoju według wieku: dla 2, 4, 6 i 9 miesięcy, 1 roku, 15 i 18 miesięcy, 2 lat i 30 miesięcy oraz 3, 4 i 5 lat. Listy te pokazują, co dziecko zwykle potrafi w danym wieku. Pomagają rodzicom obserwować rozwój i w porę porozmawiać z lekarzem.

Czego oczekiwać w wieku 18 miesięcy

• Rozwój społeczno-emocjonalny: oddala się od Ciebie, ale sprawdza, czy jesteś blisko; wskazuje palcem ciekawe rzeczy; ogląda z Tobą kilka stron książeczki; pomaga się ubierać (wkłada rękę w rękaw).
• Mowa i komunikacja: próbuje wypowiedzieć trzy lub więcej słów oprócz „mama” i „tata”; wykonuje proste polecenie bez gestów, na przykład podaje zabawkę, gdy ktoś poprosi: „Daj mi”.
• Poznawanie: naśladuje codzienne czynności dorosłych, na przykład zamiatanie; bawi się zabawkami w prosty sposób, na przykład toczy autko.
• Ruch: chodzi samodzielnie, bez podpórki; bazgrze; pije z kubka bez przykrywki, czasem rozlewając; je rączkami, próbuje posługiwać się łyżką; samodzielnie wchodzi na kanapę lub krzesło i z nich schodzi.

Czego oczekiwać w wieku 2 lat

• Rozwój społeczno-emocjonalny: zauważa, gdy innym jest smutno lub coś ich boli; patrzy na Twoją twarz, żeby zrozumieć, jak zareagować w nowej sytuacji.
• Mowa i komunikacja: na prośbę wskazuje przedmioty w książeczce („Gdzie jest miś?”); mówi co najmniej dwa słowa razem, na przykład „jeszcze mleka”; na prośbę wskazuje co najmniej dwie części ciała; używa nie tylko gestów „machać” i „pokazywać”, ale na przykład także posyła całusa lub kiwa głową na „tak”.
• Poznawanie: trzyma coś w jednej ręce, a drugą działa (na przykład trzyma pojemnik i zdejmuje wieczko); próbuje obsługiwać przełączniki, pokrętła i przyciski w zabawce; bawi się kilkoma zabawkami jednocześnie.
• Ruch: kopie piłkę, biega, wchodzi (nie wspina się) po kilku schodach z pomocą lub bez, je łyżką.

Kiedy działać bez zwłoki

CDC radzą nie czekać, jeśli dziecko nie osiągnęło jednego lub kilku etapów, utraciło umiejętności, które wcześniej miało, albo masz inne obawy. Kroki są takie:

1. porozmawiaj z lekarzem dziecka, powiedz, co Cię niepokoi, i zapytaj o badanie przesiewowe rozwoju;
2. jeśli obawy nadal mają Twoje albo lekarza, poproś o skierowanie do specjalisty na dokładniejszą ocenę;
3. sprawdź, czy dostępne są programy wczesnego wspomagania (w USA są to stanowe programy wczesnej interwencji).

Etapy rozwoju to nie badanie przesiewowe

Same materiały CDC podkreślają, że nie zastępują one standaryzowanych, zwalidowanych narzędzi przesiewowej oceny rozwoju. Zgodnie z zaleceniem Amerykańskiej Akademii Pediatrii (cytowanym przez CDC) ogólne badanie przesiewowe rozwoju przeprowadza się podczas wizyt kontrolnych w wieku 9, 18 i 30 miesięcy, a badanie przesiewowe w kierunku autyzmu — w wieku 18 i 24 miesięcy; dzieciom z podwyższonym ryzykiem (na przykład urodzonym przedwcześnie, z małą masą urodzeniową lub mającym rodzeństwo z autyzmem) może być potrzebne częściej. Wynik badania przesiewowego nie jest diagnozą, lecz powodem do dokładniejszej oceny.

Ważne zastrzeżenie: to amerykańskie orientacyjne normy. Harmonogram badań profilaktycznych na Ukrainie ustala pediatra lub lekarz rodzinny i z nim warto omawiać wszelkie wątpliwości. Każde dziecko ma własne tempo, a odstępstwo od listy samo w sobie nie oznacza jeszcze problemu, ale jest powodem, by porozmawiać z lekarzem.

Źródła

• CDC: Learn the Signs. Act Early — etapy rozwoju
• CDC: etapy rozwoju w wieku 18 miesięcy
• CDC: etapy rozwoju w wieku 2 lat
• CDC: badania przesiewowe w kierunku zaburzeń ze spektrum autyzmu

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani psychologiem. Samoleczenie może być szkodliwe dla Twojego zdrowia.